محمد حسن راشد محصل
چهره بیرجندی
از مشاهیر مرتبط با بیرجند
دکتر محمدحسن راشد محصل؛ پژوهشگر زراعت، گیاه‌شناس
دکتر محمدحسن راشد محصل در سال ۱۳۲۱ خورشیدی در روستای افضل‌آباد، از توابع بخش خوسف شهرستان بیرجند، متولد شد. او دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مدارس بیرجند با موفقیت پشت سر گذاشت و سپس برای پیگیری تحصیلات دانشگاهی راهی پایتخت شد و مدرک کارشناسی خود را در رشته گیاه‌شناسی و کشاورزی از دانشگاه تهران دریافت کرد. پس از پایان دوره سربازی، چند سال در کسوت دبیری در دبیرستان‌های بیرجند به آموزش دانش‌آموزان این دیار پرداخت و با شناخت عمیق از اقلیم و نیازهای منطقه، تصمیم به ادامه تحصیل در سطوح عالی بین‌المللی گرفت.
او در سال ۱۳۵۲ عازم ایالات متحده آمریکا شد و دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی خود را در رشته زراعت و کنترل علف‌های هرز در دانشگاه نبراسکا-لینکلن به پایان رساند. دکتر راشد محصل در سال ۱۳۶۰، پس از اخذ درجه دکتری، به کشور بازگشت و به عنوان عضو هیئت علمی، فعالیت‌های دانشگاهی خود را در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز کرد؛ مسیری علمی که در آن به مرتبه استاد تمامی (Full Professor) و استادی ممتاز نائل آمد. او در طول دهه‌ها خدمت، مسئولیت‌های اجرایی و علمی گوناگونی همچون ریاست دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، مدیریت گروه زراعت و اصلاح نباتات در چند دوره، و بنیان‌گذاری و سرپرستی «هرباریوم گیاهی خراسان» (موزه گیاه‌شناسی دانشگاه فردوسی) از سال ۱۳۶۰ را بر عهده داشت و نقشی کلیدی در ساختارسازی آموزش کشاورزی شرق کشور ایفا کرد.
از فعالیت‌های علمی و پژوهشی مکتوب او می‌توان به تألیف، ترجمه و گردآوری بیش از ۱۱ عنوان کتاب مرجع دانشگاهی اشاره کرد که از جمله شاخص‌ترین آن‌ها کتاب «اصول و عملیات دیم‌کاری» (ترجمه مشترک با دکتر عوض کوچکی) و آثاری بنیادین در حوزه مدیریت علف‌های هرز، گیاه‌شناسی کاربردی و تولید بذر محصولات زراعی است. علاوه بر این، ده‌ها مقاله پژوهشی به زبان‌های فارسی و انگلیسی در نشریات معتبر بین‌المللی و داخلی از دستاوردهای اوست. او همچنین سال‌ها سردبیری فصلنامه علمی «حفاظت گیاهان» را بر عهده داشته و از پایه‌گذاران اصلی انجمن علوم علف‌های هرز ایران و مجری طرح‌های تحقیقاتی ملی در این زمینه بوده است.
تمرکز پژوهشی دکتر راشد محصل همواره بر توسعه کشاورزی پایدار، الگوهای کشت حفاظتی، مدیریت منابع آب و شناسایی گونه‌های گیاهی مقاوم به خشکی در مناطق خشک و نیمه‌خشک استوار بوده است. دقت علمی، اخلاق حرفه‌ای و تربیت نسل‌های پرشماری از متخصصان و پژوهشگران زراعت، جایگاه ویژه‌ای به او در جامعه علمی کشور بخشیده است. زندگی او روایتی از پیوند دانش بوم‌شناختی، تعهد دانشگاهی و خدمت به کشاورزی و محیط‌زیست ایران است؛ مسیری که از خاک حاصل‌خیز فرهنگ بیرجند و روستای افضل‌آباد خوسف آغاز شد و نام او را در زمره مفاخر ماندگار و چهره‌های درخشان علمی کشور ثبت کرد.
Dr. Mohammad Hassan Rashed Mohassel: Agronomist and Botanist
Dr. Mohammad Hassan Rashed Mohassel was born in 1942 in the village of Afzalabad, near Khusf in the Birjand region, Iran. He completed his primary and secondary schooling in Birjand and earned his bachelor’s degree in botany and agriculture from the University of Tehran. After completing his national military service and teaching for several years in Birjand's high schools, he relocated to the United States in 1973 to advance his academic training, earning both a master’s degree and a doctorate in agronomy and weed science from the University of Nebraska–Lincoln in 1981.
Upon returning to Iran in 1981, he joined the faculty of Ferdowsi University of Mashhad, where he advanced to the rank of Full Professor and Professor Emeritus. Throughout his distinguished tenure, he served in prominent leadership roles, including Dean of the Faculty of Agriculture, Head of the Department of Agronomy and Plant Breeding, and founding director of the Khorasan Herbarium. He authored and translated more than 11 seminal textbooks including Principles and Practices of Dryland Farming alongside Awad Koocheki and published numerous peer-reviewed papers in Persian and English journals. A pioneering authority on sustainable agriculture, weed management, and drought-resistant crops, his life's work stands as a testament to scientific rigor and service, bridging his roots in Birjand with landmark contributions to Iranian agricultural science.