ناهيد بنى اقبال
چهره بیرجندی
از مشاهیر مرتبط با بیرجند
استاد کتابداری، پژوهشگر اسناد و بنیان‌گذار کتابخانه‌های دانشگاهی
دکتر ناهید بنی‌اقبال در سال ۱۳۱۸ خورشیدی در روستای کوهستانی فنود، از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند، متولد شد. او دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مدرسه تاریخی دوشیزگان شوکتیه بیرجند نزد استادان و آموزگاران بنامی چون احمد احمدی بیرجندی و امین بنی‌اقبال به پایان رساند و پس از فراغت از تحصیل، کسوت دبیری را در دبیرستان‌های بیرجند برگزید. عشق به آموختن او را به سوی تحصیلات دانشگاهی کشاند؛ از این‌رو در سال ۱۳۴۰ موفق به اخذ مدرک کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه فردوسی مشهد شد و در آن دوران از محضر استادان برجسته‌ای همچون دکتر غلامحسین یوسفی، دکتر احمدعلی رجایی و دکتر جلال متینی بهره برد.
او سپس برای تعمیق دانش زبانی و تخصصی خود راهی تهران شد و در سال ۱۳۴۹ دانشنامه کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی را از دانشگاه تهران دریافت کرد. دکتر بنی‌اقبال در ادامه، مسیر تخصصی خود را در حوزه دانش‌شناسی متمرکز ساخت و در سال ۱۳۵۶ به اخذ کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی از دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران نائل آمد و پس از آن در سال ۱۳۶۷ دومین مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته روش تدریس زبان انگلیسی به پایان رساند. او سرانجام در سال ۱۳۷۷ مدرک دکتری تخصصی کتابداری و اطلاع‌رسانی را از دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات) اخذ کرد. وی از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۷۸ در سمت رئیس اداره خدمات اسنادی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران خدمت کرد و نقشی ماندگار در سامان‌بخشی به اسناد ملی و دانشگاهی بر عهده داشت. در کارنامه درخشان او، تأسیس و راه‌اندازی کتابخانه دانشگاه بیرجند در سال ۱۳۵۶ به توصیه استاد ایرج افشار و به مدیریت پروفسور محمدحسن گنجی، و نیز راه‌اندازی کتابخانه دانشکده داروسازی و کتابخانه واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد به چشم می‌خورد.
از فعالیت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی دکتر بنی‌اقبال می‌توان به تألیف و ترجمه بیش از ۱۰ عنوان کتاب تخصصی و انتشار بیش از ۴۴ مقاله در نشریات معتبر علمی داخلی، بین‌المللی و همایش‌ها اشاره کرد. مجموعه کتاب‌های چهارجلدی «انگلیسی تخصصی برای دانشجویان علم اطلاعات و دانش‌شناسی» از انتشارات دانشگاه تهران و سازمان سمت، از آثار شاخص و منابع درسی مرجع در این رشته به شمار می‌روند. او علاوه بر تدریس در دانشگاه تهران، به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه آزاد اسلامی (واحد رودهن و علوم و تحقیقات) به پرورش صدها دانشجو و هدایت پایان‌نامه‌های پژوهشی پرداخت و از سال ۱۳۷۹ نیز ریاست کتابخانه بنیاد ایران‌شناسی و کتابخانه مرکزی زبان و ادب فارسی را عهده‌دار شد.
دکتر ناهید بنی‌اقبال در طول دهه‌ها خدمت فرهنگی، به عنوان یکی از بانوان پیشگام و مفاخر آموزش عالی شرق کشور شناخته شد و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در آیینی رسمی از وی به عنوان «بانوی کتابدار و خادم علم و فرهنگ» تجلیل به عمل آورد. زندگی او گواهی روشن بر همت علمی، انضباط حرفه‌ای و احیای مراکز اسنادی و کتابخانه‌ای کشور است؛ راهی که از روستای فنود و مکتب‌خانه شوکتیه بیرجند آغاز شد و نام او را در کنار بزرگان علم اطلاعات و چهره‌های ماندگار فرهنگی این سرزمین جاودانه ساخت.
Dr. Nahid Bani-Eghbal: Pioneer of Library and Information Science
Dr. Nahid Bani-Eghbal was born in 1939 in the village of Fanood, in the central district of Birjand, Iran. She completed her primary and secondary education at the historic Shokatiyeh Girls' School in Birjand under distinguished regional educators before beginning her career as a schoolteacher. Driven by academic dedication, she earned a bachelor's degree in French Language and Literature from Ferdowsi University of Mashhad in 1961, studying under prominent literary figures including Dr. Gholamhossein Youssefi and Dr. Jalal Matini. She later expanded her academic pursuits in Tehran, obtaining a bachelor's degree in English Language and Literature from the University of Tehran in 1970.
Dr. Bani-Eghbal focused her career on library science, earning a Master’s degree in Library and Information Science from the University of Tehran in 1977, followed by a second Master’s degree in Teaching English as a Foreign Language (TEFL) in 1988, and a Ph.D. in Library and Information Science in 1998. Between 1977 and 1999, she served as Head of the Department of Documentary Services at the Central Library and Documentation Center of the University of Tehran. In 1977, at the recommendation of master scholar Iraj Afshar and under the presidency of Professor Mohammad Hassan Ganji, she founded and organized the Central Library of the University of Birjand. She also established major libraries for the Faculty of Pharmacy and the Science and Research Branch, and later directed the Library of the Iranology Foundation from 2000 onwards.
Her scholarly legacy encompasses the authorship and translation of 10 specialized books most notably a widely used four-volume curriculum series on English for students of Information and Library Science and more than 44 academic papers published in national and international journals. Alongside her administrative achievements, she served on the academic faculties of the University of Tehran and Islamic Azad University, mentoring generations of information specialists. Officially commemorated by the National Library and Archives of the Islamic Republic of Iran as a distinguished matriarch and public servant of cultural heritage, her life work reflects profound dedication to knowledge organization, originating in Birjand and enduring across Iran's major academic institutions.